De historie van AGV / MDS helmen

AGV is één van de meest toonaangevende fabrikanten van helmen in de wereld. De geschiedenis van AGV gaat terug tot 1947 wanneer Gino Amisano zich gaat toeleggen op de productie van helmen voor motorrijders. In die tijd, juist na het aflopen van de Tweede Wereldoorlog, is er eigenlijk geen bestaande markt voor helmen. De motorrijders uit die tijd dachten er nog niet over om een helm te dragen en nergens was er vanuit overheidswege een wet in het leven geroepen die het dragen van een helm verplicht stelde. Gino Amisano begaf zich dus op een markt die welhaast niet bestond met een product waarvoor geen animo was bij haar publiek. Toch begreep Gino Amisano dat met de toename van de snelheid van motoren het dragen van een bescherming voor het hoofd een noodzaak zou worden. Met de oprichting van AGV (Amisano Gino Valenza) zette Gino Amisano de eerste stappen in een kleine markt met een onzekere toekomst. Niemand kon weten dat de markt voor helmen later zou uitgroeien tot een wereldomvattende markt waarbij de kleine pioniers van na de Tweede Oorlog zouden uitgroeien tot professionele internationale organisaties. Gino Amisano is één van die legendarische pioniers op het gebied van helmen en door zijn toewijding aan de veiligheid voor de motorrijder is hij niet alleen voor de helmenmarkt een lichtend voorbeeld maar ook voor de markt voor motoren en vooral voor de motorsport is hij van ongelooflijk groot belang geweest.

Hoewel de geschiedenis van de motorhelm nog niet zo ver teruggaat in de tijd, heeft de helm als beschermend object al een lange historie achter de rug. Meer dan 2000 jaar geleden droegen de Assiriers en de Perzen al helmen van ijzer en leder om zich te beschermen tegen de impact van zwaarden, speren, pijlen en andere wapens. Ook de Grieken gebruikten helmen voor de bescherming van hun soldaten in de strijd. Deze helmen vielen vooral op door het gebruik van brons en hun nauwe opening die gold als vizier en luchttoevoer. Ook de Romeinen zagen de voordelen van de helm in. Zij ontwikkelden de helm naar en nog hoger plan met hun “gepiercte” vizier die het vijanden onmogelijk maakten om de ogen uit te steken. Ook gaven zij veel aandacht aan het uiterlijk van de helm. Zo viel de Legionair’s helm op door haar ronde vormgeving en de speciale Gladiator helm was zelfs zodanig uitgerust dat zowel het gezicht als de nek volledig werden beschermd. Ook verfraaiden de Romeinen hun helmen vaak. Hoge officieren hadden natuurlijk de mooiste en indrukwekkendste exemplaren. Met recht kan gezegd worden dat de helmen van de Romeinen nog het meest gelijken op de helmen van nu: functioneel met oog voor detail en uitstraling. Niet zo vreemd misschien, de Romeinen waren immers afkomstig van datzelfde schiereiland als de Italianen die later de motorhelm op de kaart zetten.
 

Romeinse helm 200 v. Chr.

Romeinse helm 150 v. Chr.

Romeinse helm 200 n. Chr.

Na het verval van het Romeinse Rijk brak in Europa de langere donkere tijd aan van de “Dark Ages”. Op alle gebied stond de ontwikkeling stil en Europa viel ten prooi aan plunderende Vikings, Visigoten en Mongolen. Pas rond het jaar 1000 was Europa weer voldoende bij haar positieven om de blik vooruit te werpen. Het Christendom had zich inmiddels gepositioneerd in het centrum van de samenleving en de Kerken en haar hiërarchische structuren zorgden voor stabiliteit en saamhorigheid. De Christenen in Noord-West Europa voelden zich eindelijk weer machtig genoeg om zelf weer eens een stap in de wereld te zetten. Vanuit deze ambitie werden de eerste Kruistochten naar Jeruzalem georganiseerd. Een belangrijke rol was hierin weggelegd voor de Tempeliers, een op het Christelijke geloof geënte Orde die zich had bekwaamd in strijdvoering en zich al snel nestelde in de top van de organisatie van de Kruistochten. Zeker de latere generatie Tempeliers waren uitgerust met allerlei wapentuig en ook hadden zij oog voor bescherming van hun eigen lijf en leden en dat van hun paarden. Helmen kregen ook hun aandacht en rond 1200 gebruikten zij een cilindervormig omhulsel wat zij over hun hoofd lieten zakken alvorens zij ten strijde trokken. In eerste instantie waren deze cilinders rechthoekig en vlak aan de bovenkaant. Ervaringen uit het slagveld leerden echter dat rondere vormen nog beter waren om de inslagen van lansen en zwaarden af te ketsen. In de Middeleeuwen werd mede op basis van het rolmodel van de Tempeliers het ridderschap geïntroduceerd. Vooral de belangrijke adellijke ridders gebruikten hun uitrusting om te laten zien dat zij belangrijk en onbevreesd waren. Helmen in allerlei soorten en maten droegen natuurlijk bij aan dit beeld. Al met al had dit een nadelige invloed op de zwaarte van de helm. De ijzeren helmen uit die tijd wogen als lood en dit kwam de slagkracht in de strijd niet ten goede. Rond 1500 kreeg men steeds meer oog voor de pasbaarheid van de helm. Tot die tijd kwam het regelmatig voor dat helmen met een slagbeweging van het hoofd werden afgeslagen waardoor het hoofd onbeschermd was. Met de toepassing van scharnierende delen en ijzerdraad werd getracht om de helm zo passend mogelijk om het hoofd te bevestigen. Vanaf nu werd de helm eerst over het hoofd gezet en daarna met de scharnierende delen en het ijzerdraad stevig rond het hoofd en de nek vastgemaakt. Een zelfde soort systeem dus zoals de moderne helmen die wij kennen.
 

Helm uit de 16e Eeuw

In de 16e en 17e Eeuw werden lichte helmen met open vizier populair. Om meer bewegingsvrijheid en souplesse te bieden werden dus compromissen gesloten op het gebied van bescherming. In de 18e en 19e Eeuw verdween de helm bijna volledig van het strijdtoneel. De belangrijkste reden hiervoor is dat het gebruik van vuurwapens en explosieven in de oorlogsvoering het dragen van een helm overbodig maakten. Wel werden helmen door sommige legers nog gebruikt in de cavalerie. Pas tijdens de Eerste Wereldoorlog kwam de helm weer massaal in gebruik. Het waren de Franse troepen die de helm als eerste gebruikten voor hun infanterie. De noodzaak voor het dragen van een helm was ook overduidelijk. In de eerste Wereldoorlog werd massaal gebruik gemaakt van fragmentatiebommen en granaten die dood en verderf zaaiden onder de troepen. Alle granaten en de meeste bommen werden namelijk volgestopt met scherpe en roestige metalen deeltjes die enorme verwondingen konden maken. De metalen helmen moesten hier enige bescherming tegen bieden. Tegen het einde van 1914 volgden de Britse en de Duitse troepen en enkele maanden daarna was de helm weer volledig terug op het slagveld. Tot op de dag van vandaag worden helmen als standaarduitrusting beschouwd voor alle militairen.
 

Duitse Stahlhelm of Nazi helm W.O. II

Amerikaanse tankhelm W.O. II

De geschiedenis van de helm leert ons dat de helm eigenlijk altijd achter de feiten aanliep. Pas als het niet anders kon werd het dragen van een helm een noodzaak. Op zich is dit natuurlijk logisch. Het dragen van een helm was niet altijd comfortabel en helmen hadden ook altijd een belemmerend effect voor de drager. Het zicht was vaak minder en het gewicht van de helm had zijn effect op de vermoeidheid en het welbevinden van de drager. Kortom, de helm werd (en wordt) vaak beschouwd als een noodzakelijk kwaad. Eigenlijk kunnen we hetzelfde vertellen over de motorhelm. Ook daar liep de technische ontwikkeling in snelheid en prestaties van de motoren ver voor op de ontwikkeling van beschermende kleding en helmen. En daarachter kwam dan weer de overheid die ten lange laatste dwingend optrad met de invoering van de helmplicht. Deze evolutie zie je overigens vaak optreden op het gebied van veiligheid. Denk maar aan de auto-industrie waar autogordels, verplichte botsproeven en de welhaast standaard toegepaste airbags uiteindelijk het aantal verkeersslachtoffers sterk heeft laten afnemen.

De eerste motorfietsen haalden snelheden die we nu als ridicuul zouden ervaren. De eerste motorfiets, gebouwd door Gottlieb Daimler in 1885, was eigenlijk niet eens gebouwd op snelheid. Het doel was vervoer, en dan zo comfortabel als dat maar kon, voor begrippen van die tijd natuurlijk. In de eerste decennia van de Twintigste Eeuw ontwikkelde de motorfiets zich echter steeds meer tot een snelheidsmonster en met de eerste snelheidswedstrijden voor motoren kwam er ook meer aandacht voor beschermende kleding. In de jaren ’30 zag men het soepele en stevige leder als de oplossing voor de motorrijder. Lederen jassen en broeken moesten de motorrijder beschermen tegen de kou en bij valpartijen. Ook voor het hoofddeksel werd vaak gekozen voor een lederen “cap” al waren petten van stof ook populair. Hoewel deze “helmen” enige bescherming boden bij lichte valpartijen hadden ze natuurlijk bij zware crashes welhaast geen enkel positief effect. De motoren van de jaren ’30 en ’40 haalden al zeer respectabele snelheden en een valpartij kon al gauw fataal zijn. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog nam de technische ontwikkeling van motoren een ware vlucht. Na de ellende van de oorlog en het likken van de diepe wonden die hij had achtergelaten stond een nieuwe generatie op die niet meer achterom wilde kijken maar onbevangen de uitdaging van de toekomst omarmde. Met geloof in eigen kunnen en vetrouwend op de mogelijkheden van techniek en wetenschap waaide er een positieve wind door het vrije Westen.

Gino Amisano was dan ook een kind van zijn tijd. In het eerste jaar na de oorlog richtte hij zijn aandacht op de fabricage van lederen zadels voor motoren en fietsen. In het door de oorlog berooide Italië waren fietsen en motoren belangrijke vervoermiddelen. Met zijn vakmanschap voor leder wist Gino direct een goede afzetmarkt voor zijn producten te vinden en al gauw was hij op zoek naar nieuwe markten voor zijn lederfabriek. Met een fascinatie voor alles wat op 2 wielen reed wilde hij ook zijn kansen wagen op de helmenmarkt. In 1947 begon hij met de productie van lederen helmen. Door zijn vakmanschap en zijn niet aflatende aandacht voor kwaliteit en afwerking waren de AGV helmen al snel niet meer aan te slepen. In 1948 was AGV al marktleider in Italië en in 1949 kwam AGV als eerste met een helm met een harde buitenschaal die bedekt was met leder.
 

De eerste helm van AGV in 1949

In de jaren na de Tweede Wereldoorlog was er ook in de Verenigde Staten een geheel nieuw tijdperk aangebroken. Een jonge generatie omarmde de snelheid die geboden werd door auto’s en motoren en op verschillende plekken werden illegale races gehouden. Ook de twee belangrijkste fabrikanten van motoren Harley-Davidson en Indian waren in een onderlinge snelheidsstrijd verwikkeld. Het resultaat was dat de snelste motor het meest werd verkocht en dat die motor ook aan het langste eind trok in de populaire straatraces, althans als alles goed ging. De trieste balans was dat steeds meer jongeren het leven lieten of zwaar gewond moesten worden afgevoerd. In de meeste gevallen waren de verwondingen aan het hoofd doorslaggevend voor de fatale afloop. Professor Red Lombard van de University of Southern California begreep dat het hoofd meer bescherming nodig had dan de helmen die op dat moment op de markt waren. In 1953 introduceerde hij de eerste helm die erop was gericht om de impact van de val te absorberen. Hiertoe had hij een helm ontwikkeld die bestond uit een harde buitenlaag en een zachte schokabsorberende binnenlaag. De uitwendige harde schaal was gemaakt van een harde kunststof fiber die de energie van de impact uitspreidde over de gehele schaal en daardoor de schok op het hoofd sterk liet afnemen.

Gino Amisano nam het concept van Red Lombard snel over en ook andere helmfabrikanten volgden dit voorbeeld. In 1954 ging Amisano nog verder door de markt te verrassen met de eerste integrale helm. AGV had hierdoor de ontwikkeling van de helm alweer een stap verder gebracht. Ondertussen was er een wereldwijde markt voor helmen ontstaan. Met de toename van de snelheden van motoren beseften steeds meer motorrijders dat het rijden zonder bescherming eigenlijk onverantwoord was. Ook het immens populaire Wereldkampioenschap Wegrace had een positieve invloed op de helmdracht. Langzaam maar zeker werd het dragen van een helm niet alleen beschouwd als een verstandige keuze, maar ook als een middel om zich te onderscheiden van andere motorrijders. In de jaren ’60 en ’70 kwamen er helmen in alle soorten, maten en kleuren. Helmen voor racefans, helmen voor cruisers, helmen voor off road gebruik, en natuurlijk speciale helmen voor auto- en motorraces. AGV had al vanaf het begin gezien dat het motorracen niet alleen een belangrijke doelgroep was voor kwalitatief goede helmen. Nog belangrijker was dat door de ervaringen op het circuit en de gesprekken met de coureurs een beter begrip ontstond over de gewenste functionaliteit van helmen. Een ander bijkomend voordeel was dat het gebruik van AGV helmen door bekende coureurs ook een uitstraling had op de gewone motorrijder. Gino Amisano had als geen ander in de gaten dat de motor- en autosport van essentieel belang waren voor de toekomst van de helm in het algemeen en een succesvolle toekomst voor AGV in het bijzonder. Vanaf de jaren’60 was AGV dan ook niet meer weg te denken van de racecircuits. Vooral wegracelegende Giacomo Agostini heeft voor AGV ongelooflijk veel betekend. Agostini was eind jaren ‘60 en begin jaren ’70 onverslaanbaar in de Grand Prix races. Jaar na jaar werd hij als Wereldkampioen Wegrace gekroond in diverse snelheidsklassen en altijd droeg hij een AGV helm met het bekende logo van de Italiaanse vlag uitstekend boven zijn racekuip.
 

Giacomo Agostini

Giacomo Agostini en AGV: een twee-eenheid

In de jaren ’70 ging Gino Amisano nog een stap verder in de racerij. Los van het Wereldkampioenschap Wegrace wilde hij over een beperkt aantal wedstrijden een eigen kampioenschap wegrace starten waarin alleen de beste coureurs van de wereld streden om een eretrofee. Zo ontstond de AGV Cup waarbij de beste coureurs werden uitgenodigd om deel te nemen. Met gevoel voor spektakel en publiciteit wilde Gino Amisano ook een race in de Verenigde Staten opnemen in de AGV Cup en het moet gezegd, met de keuze voor het circuit van Daytona had Amisano geen beter circuit uit kunnen kiezen. De AGV Cup werd gehouden over een 3-tal races die werden verreden op de circuits van Paul Ricard in Zuid Frankrijk, Misano in Italië en de prachtige 200 mijls race in Daytona, USA. Vooral deze laatste race werd een doorslaggevend succes en heeft eigenlijk de wegrace zoals men die in Europa kende definitief op de kaart gezet in Amerika. Vooral de machtige kombochten van Daytona waren een sensatie op zich. Deze kombochten waren gebouwd voor de stock car autoraces die in Amerika ongekend populair zijn en in het begin twijfelde men eraan of deze bochten wel geschikt waren om met een 750 cc motor op volle snelheid doorheen te blazen. Maar “dare-devils” als Barry Sheene, Johnny Cecotto, Steve Baker en onze eigen Jack Middelburg hadden daar geen probleem mee.
 

Barry Sheene in actie

Barry Sheene met zijn beroemde AGV helm

Ondertussen had AGV een naam van wereldfaam opgebouwd met de productie van helmen. Over de gehele wereld waren de helmen van AGV een begrip geworden en de verbintenis met de motorsport zorgden ervoor dat het AGV logo telkens goed in beeld kwam. AGV had dan ook altijd de beste coureurs onder contract staan en aan de andere kant was het zo dat deze coureurs ook alleen de beste helmen wilden dragen. Dat laatste was natuurlijk ook niet meer dan logisch. Als geen ander waren zij ervan bewust dat hun leven kon afhangen van hun helm. AGV was duidelijk de top in de markt en de crème de la crème van ’s werelds beste coureurs koos dan ook eenvoudigweg voor een AGV helm. Zo reden de volgende coureurs hun successen bijeen met AGV: Giacomo Agostini, Barry Sheene, Kenny Roberts, Johnny Cecotto, Marco Lucchinelli, Angel Nieto, Franco Uncini, Randy Mamola, Fausto Gresini, Luca Cadalora en natuurlijk Valentino Rossi, vandaag de dag “The World’s Fastest Man on 2 Wheels”.
 

Angel Nieto: Koning van de 50 cc klasse met AGV

“King” Kenny Roberts: Koning van de 500 cc klasse met AGV

De immer sympathieke en spectaculaire Randy Mamola vetrouwend op AGV

Wereldkampioen Greg Hansford: onklopbaar in de 250 cc en 350 cc klasse op zijn Kawasaki en met AGV

Ook in de autosport was AGV inmiddels niet meer weg te denken. Van de Rallysport tot en met de Formule 1 was AGV de keuze van de kampioenen. Legendarische Formule 1 coureurs als Niki Lauda, Nelson Piquet en Emerson Fittipaldi waren onafscheidelijk van hun AGV helmen.
 

Veelvoudig Wereldkampioen Formule 1 Niki Lauda met de speciaal door AGV voor hem gemaakte Formule 1 helm na zijn zware ongeluk op de Nurburgring waarbij hij zijn oor moest missen

Wereldkampioen Nelson Piquet met AGV

Een ander wapenfeit van AGV was de realisatie van de eerste Mobiele Kliniek voor de Grand Prix Wegraces. In vroeger tijden waren de tijdens de race gekwetste coureurs altijd afhankelijk van de diensten van het dichtst bijzijnde gelegen ziekenhuis. Niet altijd waren daar de beste doktoren en chirurgen aanwezig om de vaak zwaar gewonde coureurs bij te staan. Daarbij kwam dat de eerste medische hulp van gewonde coureurs vaak cruciaal was voor het mogelijke herstel van deze ongelukkigen. Gino Amisano ijverde er dan ook voor om met een eigen staf van doktoren en een goed uitgeruste mobiele kliniek deze vaak levensreddende eerste hulp te kunnen bieden op ieder Grand Prix circuit. In 1977 was de eerste Mobiele Kliniek van AGV een feit en tot op de dag van vandaag heeft AGV zich altijd verbonden aan deze unieke service die door de coureurs zeer op prijs wordt gesteld.

In 1985 zette AGV alweer een verdere stap in de ontwikkeling van helmen toen zij de eerste uit Kevlar vervaardigde helm op de markt brachten. Chemieconcern Dupont had dit speciale kunstvezel uitgevonden en de samenstelling was uitermate geschikt voor de vervaardiging van kwalitatief hoogwaardige helmen. In samenwerking met Dupont werd de eerste AGV Kevlar helm vervaardigd en toegepast in de Formule 1 door Nelson Piquet. In 1988 zette AGV een belangrijke commerciële stap door de belangrijke Italiaanse helmenfabrikant MDS op te kopen waarmee zij ook toegang kregen tot de modern uitgeruste helmschalen fabriek van MDS. Het merk MDS wordt nog steeds apart door AGV gevoerd.
 

Het MDS Bimota Racing Team

In 1995 verbond AGV zich aan het jonge talent Valentino Rossi en sinds die tijd rijdt Rossi de sterren van de hemel in het Wereldkampioenschap Wegrace. Met 7 wereldtitels op zak is Valentino Rossi één van de meest succesvolle coureurs aller tijden, en de verwachting is dat het daar niet bij zal blijven. Hij is nog steeds jong en sneller dan ooit. Rossi en AGV zijn werkelijk een twee-eenheid en de speciale AGV helmen in Valentino Rossi – uitvoering zijn niet aan te slepen.
 

Gilera Speciale Strada 1966

Valentino Rossi en AGV: een onscheidbaar duo

Op bedrijfsmatig terrein werd AGV in 2002 ingelijfd in de IMAG Group, een in Brussel gevestigd bedrijf welke ook de helmenmerken MDS en Lazer beheert. De IMAG Group is weer voor 75% in handen van de Atenor Group, een belangrijke investeringsmaatschappij met een notering op de EuroNext beurs van Brussel. De toekomst van AGV is dan ook in solide handen. AGV heeft een rijke historie achter zich in de fabricage van kwalitatief hoogwaardige helmen. Door de hechte samenwerking met topcoureurs weten ze bij AGV als geen ander wat nodig is om het hoofd te beschermen bij hoge snelheden. We kunnen zonder omwegen stellen dat AGV en haar oprichter Gino Amisano aan de wieg hebben gestaan van het moderne motorracen en zonder enige twijfel hebben talloze coureurs hun leven te danken aan de gedrevenheid waarmee Gino Amisano en zijn medewerkers zich hebben ingezet voor de veiligheid van het racen. Datzelfde geldt in nog grotere getale voor de veiligheid van de gewone motorrijder die dag in dag uit zich in het drukke verkeer begeeft en natuurlijk geldt dat ook voor al die verstandige scooterrijders die bij de keuze van een helm compromisloos kiezen voor de topkwaliteit van AGV. Uit naam van al die honderdduizenden coureurs, motor- en scooterrijders die zich in de loop der jaren verzekerd wisten van de veiligheid van hun AGV helm danken wij Gino Amisano en het gehele AGV team voor hun zorg en aandacht voor onze veiligheid.
 

AGV nummer 1 in veiligheid

Valentino Rossi ontvangt de Gouden Helm van AGV voor zijn vele Wereldkampioenschappen Wegrace die hij met AGV heeft behaald